http://www.javanonline.ir
۴ صاحب نظر دانشگاهي در گفت و گو با «جوان» بررسي كردند
شجاعت برپایی کرسی های آزاد اندیشی وجود ندارد
سپيده آماده
با آنكه ۱۴ سال از روزي كه مقام معظم رهبري در ديدار با اعضاي انجمن اهل قلم از كرسيهاي آزادانديشي و ايجاد فضايي تخصصي براي طرح آزاد باورها و اعتقادات بدون هوچيگري، عوامفريبي و جنجال صحبت به ميان آوردند و بر آن تأكيد فرمودند، ميگذرد، ...سه شنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۰ ساعت ۱۱:۵۹
با آنكه ۱۴ سال از روزي كه مقام معظم رهبري در ديدار با اعضاي انجمن اهل قلم از كرسيهاي آزادانديشي و ايجاد فضايي تخصصي براي طرح آزاد باورها و اعتقادات بدون هوچيگري، عوامفريبي و جنجال صحبت به ميان آوردند و بر آن تأكيد فرمودند، ميگذرد، اما هنوز هم خبري از تحقق اين كرسيها در محيطهاي دانشگاهي كشور نيست. چهار استاد دانشگاه معتقدند موانعي بر سر راه تحقق كرسيهاي آزادانديشي وجود دارد و تا اين موانع برطرف نشود، چشم جامعه دانشگاهي به ديدن اين كرسيها روشن نخواهد شد. در حالي كه، ايجاد چنين كرسيهايي، هوايي تازه براي فضاي دانشگاههاي كشور است و نشاط و رشد انديشه را در ميان جامعه نخبگان در پي خواهد داشت.
موضوعي كه رهبر معظم انقلاب در كنار تأكيد بر راهاندازي اين كرسيها بر آن تأكيدي دوچندان دارند، دوري از هياهو و غوغاسالاري در محيطهاي دانشگاهي است تا صاحبان تفكرات مختلف بتوانند جلسات و همايشهاي مختلفي را براي بيان آزاد باورهاي متضاد خود در اختيار داشته باشند و مسئولان دانشگاهي نيز بايد شرايط تحقق آن را مهيا كنند. اما اينكه چرا كرسيهاي آزادانديشي تا كنون از قالب انتزاع و اظهارات رسانهاي بيرون نيامده و جامه عملياتي بر آن پوشانده نشده است، نكتهاي است درخور تأمل.
افروغ: فضاي دانشگاهها رقابتي نيست
دكتر عماد افروغ جامعه شناس و استاد دانشگاه درباره موانع موجود بر سر راه تحقق كرسيهاي آزادانديشي به «جوان» ميگويد: مسئله اين است كه سخنان پرمغز و بسيار ارزشمند رهبري در سالهاي اخير، متأسفانه از سوي افكار مختلف موجود در جامعه مورد برخوردهاي شكلي و صوري قرار گرفته است كه بين اين برخورد شكلي و محتواي اصلي، هيچگونه سازگاري وجود ندارد. اين تنها مربوط به كرسيهاي آزادانديشي نيست و نامگذاري سالها نيز با چنين واكنشي روبهرو شده است.
وي ميافزايد: تحقق كرسيهاي آزادانديشي بدون وجود محتواگرايي، برگزاري مناظرات آزاد و غيرگزينشي ميسر نيست و رسانهها هم اين مناظرات آزاد را نبايد ژورناليستي كنند و از حالت علمي و انديشهاي آن خارج سازند تا انديشمندان بتوانند در فضايي آرام به بحث و تبادل آرا بپردازند.
افروغ ميگويد: اشكال اين است كه بدون توجه به محفوظات و ملزومات كرسيهاي آزادانديشي، عدهاي با برخورد شكلي و دستورالعملي با اين مباحث محتوايي به دنبال نام و نان هستند. از سوي ديگر، چگونه ميشود مفهوم آزادانديشي و كرسيهاي آزادانديشي كه يك مفهوم علوم انساني است، در اختيار علوم غيرانساني گذاشته شود و عالمان «علم ابزاري» با توفق بر عالمان «علم هدف» بتوانند سامانبخش آزادانديشي باشند؟
اين استاد دانشگاه اظهار ميدارد: بايد توجه داشت كه باوجود اداره متمركز دانشگاهها و غيررقابتي بودن فضاي دانشگاهي، كرسيهاي آزادانديشي محقق نميشود. آزادانديشي حركت و شجاعت ميخواهد و بايد شرايط و لوازم آن در دانشگاهها فراهم شود.
به اعتقاد افروغ، موضوعات كرسيهاي آزادانديشي نيز بايد بر اساس مسائل روز باشد و دردي از دردهاي مردم دوا كند، چراكه پرداختن به مسائل سطحي و فانتزي تناسبي با اهداف مورد نظر كرسيهاي آزادانديشي ندارد. در اين ميان نيم نگاهي به كرسيهايي كه تا كنون برگزار شده است، نشان ميدهد كه موضوعات آنها سطحي بوده است. اينها موانع تحقق كرسيهاي آزادانديشي است.
كچويان: فقدان آيين نامه و اعتبار مالي علت است
دكتر حسين كچويان عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي نيز در برنامه گفتوگوي ويژه خبري شبكه دوم سيما، فقدان آئيننامه و ساختارهاي موجود در ايجاد كرسيهاي آزادانديشي و نبود منابع مالي را مشكلات اصلي ايجاد كرسيهاي آزادانديشي دانسته و افزوده است: «رهبر انقلاب در اين خصوص به دستگاههاي دولتي تأكيد كردند كه منابع لازم را براي تشكيل اين كرسيها اختصاص دهند. در اين ميان بايد گفت كه شايد نبود امكانات مالي باعث خلل در ايجاد كرسيهاي آزادانديشي شود، اما مشكل مالي دليل اصلي محقق نشدن تأكيد ۱۰ ساله مقام معظم رهبري نيست.»
فياض: غربزدگي و سنت زدگيها نميگذارد
دكتر ابراهيم فياض استاد دانشگاه علوم اجتماعي تهران در اين باره به «جوان» ميگويد: به وجود نيامدن كرسيهاي آزاد انديشي به اين دليل است كه آزادانديشي بالفعل اصلاً وجود ندارد، زيرا آزادانديشي از علم ميآيد و در صورت گسترش جهالت نميتوان انتظاري از ايجاد آزاد انديشي داشت. غالب دانشهاي ما در حال حاضر غربي است و در اين ميان ما با دو گروه «سنتزده» و «غرب زده» روبهرو هستيم كه علم لازم براي ورود به مقوله آزادانديشي را ندارند.
دكتر فيامن ميگويد: تا زماني كه دانش به معني واقعي آن ايجاد نشود، سازوكار ايجاد كرسيهاي آزادانديشي نيز به وجود نميآيد. علاوه بر اين، سيستم ارتقاي اساتيد در دانشگاهها بر پايه مبنايي ضد آزادانديشي و بر گرفته از روش ASIدر دانشگاههاي غرب است. بنابر اين، براي تحقق كرسيهاي آزاد انديشي بايد جنبه شنيدن نگرشهاي متفاوت وجود داشته باشد و براي اين موضوع بايد ساختار دانشگاهها و پژوهشگاهها تغيير يابد تا حرفهاي تازه مجالي براي ابراز داشته باشند.
زيباكلام: مديران دانشگاهها و وزارت علوم سد راه هستند
دكتر صادق زيباكلام استاد علوم سياسي دانشگاه تهران اما مسئولان دانشگاهها و وزارت علوم را مانع تحقق كرسيهاي آزاد انديشي ميداند. زيبا كلام در اين خصوص به «جوان» ميگويد: بزرگترين مانع برسر راه تحقق اين كرسيها مسئولان دانشگاهها و وزارت علوم هستند، زيرا اين افراد در مجموع در يك فضاي بسته حركت ميكنند و اساساً روحيه هضم پديدهاي به نام آزادانديشي، انتقاد و مطالبه در چارچوب قانون را ندارند. از سوي ديگر اين افراد نگرانند كه با برگزاري چنين كرسيهايي كنترل امور از دستشان خارج شود.
زيبا كلام ميافزايد: به طور كلي، مسئولان دانشگاهها و وزارت علوم و برخي اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي تا اين لحظه به مقوله كرسيهاي آزادانديشي به ديده ترديد و ناباوري نگريستهاند. بنابراين تا زماني كه اين موضوع با مذاق مسئولان دانشگاهي ناگوار آيد، تحقق اين كرسيها بسيار سخت است.
راهكار تحقق كرسيهاي آزاد اندشي از نظر زيبا كلام اين است كه مسئولان دانشگاهي، وزارت علوم و شوراي عالي انقلاب فرهنگي از تضارب آرا در دانشگاهها استقبال كنند، زيرا اين دانشگاههاي يك كشور هستند كه بايد محلي براي اظهار نظرهاي متفاوت باشند، نه مجامع عمومي ديگر.
موضوعي كه رهبر معظم انقلاب در كنار تأكيد بر راهاندازي اين كرسيها بر آن تأكيدي دوچندان دارند، دوري از هياهو و غوغاسالاري در محيطهاي دانشگاهي است تا صاحبان تفكرات مختلف بتوانند جلسات و همايشهاي مختلفي را براي بيان آزاد باورهاي متضاد خود در اختيار داشته باشند و مسئولان دانشگاهي نيز بايد شرايط تحقق آن را مهيا كنند. اما اينكه چرا كرسيهاي آزادانديشي تا كنون از قالب انتزاع و اظهارات رسانهاي بيرون نيامده و جامه عملياتي بر آن پوشانده نشده است، نكتهاي است درخور تأمل.
افروغ: فضاي دانشگاهها رقابتي نيست
دكتر عماد افروغ جامعه شناس و استاد دانشگاه درباره موانع موجود بر سر راه تحقق كرسيهاي آزادانديشي به «جوان» ميگويد: مسئله اين است كه سخنان پرمغز و بسيار ارزشمند رهبري در سالهاي اخير، متأسفانه از سوي افكار مختلف موجود در جامعه مورد برخوردهاي شكلي و صوري قرار گرفته است كه بين اين برخورد شكلي و محتواي اصلي، هيچگونه سازگاري وجود ندارد. اين تنها مربوط به كرسيهاي آزادانديشي نيست و نامگذاري سالها نيز با چنين واكنشي روبهرو شده است.
وي ميافزايد: تحقق كرسيهاي آزادانديشي بدون وجود محتواگرايي، برگزاري مناظرات آزاد و غيرگزينشي ميسر نيست و رسانهها هم اين مناظرات آزاد را نبايد ژورناليستي كنند و از حالت علمي و انديشهاي آن خارج سازند تا انديشمندان بتوانند در فضايي آرام به بحث و تبادل آرا بپردازند.
افروغ ميگويد: اشكال اين است كه بدون توجه به محفوظات و ملزومات كرسيهاي آزادانديشي، عدهاي با برخورد شكلي و دستورالعملي با اين مباحث محتوايي به دنبال نام و نان هستند. از سوي ديگر، چگونه ميشود مفهوم آزادانديشي و كرسيهاي آزادانديشي كه يك مفهوم علوم انساني است، در اختيار علوم غيرانساني گذاشته شود و عالمان «علم ابزاري» با توفق بر عالمان «علم هدف» بتوانند سامانبخش آزادانديشي باشند؟
اين استاد دانشگاه اظهار ميدارد: بايد توجه داشت كه باوجود اداره متمركز دانشگاهها و غيررقابتي بودن فضاي دانشگاهي، كرسيهاي آزادانديشي محقق نميشود. آزادانديشي حركت و شجاعت ميخواهد و بايد شرايط و لوازم آن در دانشگاهها فراهم شود.
به اعتقاد افروغ، موضوعات كرسيهاي آزادانديشي نيز بايد بر اساس مسائل روز باشد و دردي از دردهاي مردم دوا كند، چراكه پرداختن به مسائل سطحي و فانتزي تناسبي با اهداف مورد نظر كرسيهاي آزادانديشي ندارد. در اين ميان نيم نگاهي به كرسيهايي كه تا كنون برگزار شده است، نشان ميدهد كه موضوعات آنها سطحي بوده است. اينها موانع تحقق كرسيهاي آزادانديشي است.
كچويان: فقدان آيين نامه و اعتبار مالي علت است
دكتر حسين كچويان عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي نيز در برنامه گفتوگوي ويژه خبري شبكه دوم سيما، فقدان آئيننامه و ساختارهاي موجود در ايجاد كرسيهاي آزادانديشي و نبود منابع مالي را مشكلات اصلي ايجاد كرسيهاي آزادانديشي دانسته و افزوده است: «رهبر انقلاب در اين خصوص به دستگاههاي دولتي تأكيد كردند كه منابع لازم را براي تشكيل اين كرسيها اختصاص دهند. در اين ميان بايد گفت كه شايد نبود امكانات مالي باعث خلل در ايجاد كرسيهاي آزادانديشي شود، اما مشكل مالي دليل اصلي محقق نشدن تأكيد ۱۰ ساله مقام معظم رهبري نيست.»
فياض: غربزدگي و سنت زدگيها نميگذارد
دكتر ابراهيم فياض استاد دانشگاه علوم اجتماعي تهران در اين باره به «جوان» ميگويد: به وجود نيامدن كرسيهاي آزاد انديشي به اين دليل است كه آزادانديشي بالفعل اصلاً وجود ندارد، زيرا آزادانديشي از علم ميآيد و در صورت گسترش جهالت نميتوان انتظاري از ايجاد آزاد انديشي داشت. غالب دانشهاي ما در حال حاضر غربي است و در اين ميان ما با دو گروه «سنتزده» و «غرب زده» روبهرو هستيم كه علم لازم براي ورود به مقوله آزادانديشي را ندارند.
دكتر فيامن ميگويد: تا زماني كه دانش به معني واقعي آن ايجاد نشود، سازوكار ايجاد كرسيهاي آزادانديشي نيز به وجود نميآيد. علاوه بر اين، سيستم ارتقاي اساتيد در دانشگاهها بر پايه مبنايي ضد آزادانديشي و بر گرفته از روش ASIدر دانشگاههاي غرب است. بنابر اين، براي تحقق كرسيهاي آزاد انديشي بايد جنبه شنيدن نگرشهاي متفاوت وجود داشته باشد و براي اين موضوع بايد ساختار دانشگاهها و پژوهشگاهها تغيير يابد تا حرفهاي تازه مجالي براي ابراز داشته باشند.
زيباكلام: مديران دانشگاهها و وزارت علوم سد راه هستند
دكتر صادق زيباكلام استاد علوم سياسي دانشگاه تهران اما مسئولان دانشگاهها و وزارت علوم را مانع تحقق كرسيهاي آزاد انديشي ميداند. زيبا كلام در اين خصوص به «جوان» ميگويد: بزرگترين مانع برسر راه تحقق اين كرسيها مسئولان دانشگاهها و وزارت علوم هستند، زيرا اين افراد در مجموع در يك فضاي بسته حركت ميكنند و اساساً روحيه هضم پديدهاي به نام آزادانديشي، انتقاد و مطالبه در چارچوب قانون را ندارند. از سوي ديگر اين افراد نگرانند كه با برگزاري چنين كرسيهايي كنترل امور از دستشان خارج شود.
زيبا كلام ميافزايد: به طور كلي، مسئولان دانشگاهها و وزارت علوم و برخي اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي تا اين لحظه به مقوله كرسيهاي آزادانديشي به ديده ترديد و ناباوري نگريستهاند. بنابراين تا زماني كه اين موضوع با مذاق مسئولان دانشگاهي ناگوار آيد، تحقق اين كرسيها بسيار سخت است.
راهكار تحقق كرسيهاي آزاد اندشي از نظر زيبا كلام اين است كه مسئولان دانشگاهي، وزارت علوم و شوراي عالي انقلاب فرهنگي از تضارب آرا در دانشگاهها استقبال كنند، زيرا اين دانشگاههاي يك كشور هستند كه بايد محلي براي اظهار نظرهاي متفاوت باشند، نه مجامع عمومي ديگر.
+ نوشته شده در ۱۳۹۰/۰۸/۰۱ ساعت 17:34 توسط حسن صادقی یونسی
|
